وقتی نمودار یک جفت‌ارز را باز می‌کنید، مجموعه‌ای از اطلاعات قیمت را می‌بینید که به شکل خط، میله یا شمع نمایش داده شده‌اند. برای خواندن آن، ابتدا باید بدانید هر نقطه یا شکل چه چیزی را نشان می‌دهد؛ پیش از اینکه به دنبال الگو یا فرصت معاملاتی بگردید.
در این درس، سه نمایش رایج را می‌شناسیم: نمودار خطی (Line)، نمودار میله‌ای (Bar) و نمودار شمعی یا کندلی (Candlestick). مثال‌ها و تصاویر با داده‌های کاملاً فرضی ساخته شده‌اند.
پاسخ سریع: برای خواندن نمودارهای فارکس، ابتدا باید محور زمان، محور قیمت و تایم‌فریم را بشناسید. نمودارهای خطی (Line)، میله‌ای (Bar) و شمعی (Candlestick) سه روش رایج نمایش قیمت هستند. نمودار خطی معمولاً قیمت بسته‌شدن هر بازه را نشان می‌دهد؛ اما نمودارهای میله‌ای و شمعی چهار قیمت اصلی بازشدن (Open)، بیشترین (High)، کمترین (Low) و بسته‌شدن (Close) را نمایش می‌دهند. شناخت این اطلاعات به شما کمک می‌کند ساختار نمودار را درست بخوانید و پیش از بررسی الگوهای قیمتی، تفاوت هر نوع نمایش را درک کنید.
ابتدا نام جفت‌ارز و دو محور را بخوانید
در نمودار معمول قیمت و زمان، محور افقی زمان را نشان می‌دهد و اطلاعات قدیمی‌تر در سمت چپ قرار می‌گیرند. با حرکت به راست، به بازه‌های جدیدتر می‌رسیم. محور عمودی، مقادیر قیمت را نشان می‌دهد.
در EUR/USD، عدد 1.1270 یعنی هر یورو برابر با 1.1270 دلار است. بالا رفتن این نرخ یعنی تقویت یورو نسبت به دلار؛ پایین آمدن آن یعنی تضعیف یورو نسبت به دلار.
شکل ظاهری شیب به تنظیم مقیاس و بزرگ‌نمایی هم بستگی دارد. برای بررسی مقدار تغییر، عددهای محور قیمت را بخوانید؛ فقط به تند یا ملایم بودن خط اکتفا نکنید.
تایم‌فریم، اندازه هر بازه است
تایم‌فریم (Timeframe) مشخص می‌کند هر میله یا کندل، اطلاعات چه بازه‌ای از زمان را خلاصه می‌کند. برای مثال، در نام‌گذاری متاتریدر:
● M5 یعنی هر بازه 5 دقیقه است.
● H1 یعنی هر بازه 1 ساعت است.
● D1 یعنی هر بازه یک روز است.
نمودار H1 لزوماً فقط یک ساعت را نشان نمی‌دهد. اگر 8 کندل یک‌ساعته بسته‌شده ببینید، اطلاعات 8 بازه یک‌ساعته را کنار هم مشاهده می‌کنید.
با تغییر تایم‌فریم، شیوه دسته‌بندی اطلاعات تغییر می‌کند. باز و بسته‌شدن یک کندل یک‌ساعته با باز و بسته‌شدن کندل روزانه یکی نیست. منظور از «بازشدن» در اینجا آغاز همان بازه است؛ نه لزوماً شروع فعالیت کل بازار فارکس.
چهار قیمت پایه: Open، High، Low و Close
برای خلاصه‌کردن هر بازه، چهار عدد کاربرد زیادی دارند. حروف اول آن‌ها عبارت OHLC را می‌سازد:
Open یا قیمت بازشدن: اولین قیمت ثبت‌شده در بازه، بر مبنای داده‌ای که نمودار از آن ساخته شده است.
High یا بیشترین قیمت: بالاترین قیمت ثبت‌شده در آن بازه.
Low یا کمترین قیمت: پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده در آن بازه.
Close یا قیمت بسته‌شدن: آخرین قیمت ثبت‌شده در بازه، پس از پایان آن.
«بسته‌شدن کندل» به پایان بازه زمانی مربوط است؛ معنایش بسته‌شدن پوزیشن شما نیست.
در تصویر زیر، یک مجموعه داده برای 8 بازه فرضی EUR/USD با سه روش نمایش داده شده است. شماره‌ها بازه‌های یک‌ساعته‌اند، نه ساعت واقعی یک روز مشخص. مقیاس قیمت و ترتیب بازه‌ها در هر سه نمودار یکسان است.
نمودار خطی: اتصال یک قیمت از هر بازه
در شکل متداول نمودار خطی، قیمت بسته‌شدن هر بازه به قیمت بسته‌شدن بازه بعدی وصل می‌شود. همین کار در تصویر این درس انجام شده است.
این نمایش کمک می‌کند تغییرات Close را با شلوغی کمتر دنبال کنیم. اما از خط اتصال نمی‌توان مسیر واقعی حرکت قیمت میان دو نقطه را خواند. ممکن است قیمت در طول یک بازه بسیار بالا یا پایین رفته باشد، درحالی‌که خط فقط مقدار انتهای آن را نشان می‌دهد.
مثلاً در بازه اول تصویر، Close برابر 1.1270 است، اما بیشترین و کمترین قیمت آن، 1.1280 و 1.1250 بوده‌اند. نمودار خطیِ مبتنی بر Close، این دو حد را نمایش نمی‌دهد.
در بعضی پلتفرم‌ها، از جمله TradingView، می‌توان منبع خط را تغییر داد و به‌جای Close از قیمت دیگری استفاده کرد. پس وقتی نموداری خطی می‌بینید، تنظیم منبع داده آن را هم بررسی کنید.
نمودار میله‌ای: چهار قیمت در یک شکل
در نمودار میله‌ای استاندارد OHLC، هر میله یک بازه را نشان می‌دهد:
● بالای خط عمودی، High است.
● پایین خط عمودی، Low است.
● خط کوتاه سمت چپ، Open را نشان می‌دهد.
● خط کوتاه سمت راست، Close را نشان می‌دهد.
چپ و راست میله را با جهت نوشتن فارسی جابه‌جا نکنید: Open در چپ و Close در راست است. اگر خط راست بالاتر از خط چپ باشد، بازه بالاتر از قیمت آغازش بسته شده است.
ارتفاع خط عمودی، فاصله High تا Low یا دامنه کامل آن بازه را نشان می‌دهد. این فاصله با تغییر خالص قیمت از Open تا Close یکی نیست.
منظور از Bar در این درس، میله قیمت است؛ آن را با ستون‌های حجم معامله اشتباه نگیرید. همچنین بعضی نرم‌افزارها نمایش HLC دارند که Open را حذف می‌کند؛ این حالت با میله چهارقیمتی مورد بحث ما متفاوت است.
نمودار شمعی: همان چهار قیمت، با بدنه و سایه
کندل استاندارد، اطلاعات OHLC را به شکلی دیگر نمایش می‌دهد. بخش ضخیم آن «بدنه» (Body) است و فاصله Open تا Close را نشان می‌دهد. قسمت‌های باریک بیرون بدنه، «سایه» یا «فتیله» (Shadow / Wick) نام دارند.
انتهای بالایی کل کندل، High و انتهای پایینی آن، Low است. سایه بالایی از بالای بدنه تا High امتداد دارد و سایه پایینی، فاصله پایین بدنه تا Low را نشان می‌دهد. اگر یکی از این فاصله‌ها صفر باشد، در آن سمت سایه‌ای دیده نمی‌شود.
در رنگ‌بندی معمول این درس:
● اگر Close بالاتر از Open باشد، کندل سبز است. پایین بدنه Open و بالای بدنه Close است.
● اگر Close پایین‌تر از Open باشد، کندل قرمز است. بالای بدنه Open و پایین بدنه Close است.
اگر Open و Close برابر باشند، بدنه به یک خط باریک تبدیل می‌شود. شکل و معنای الگوهای کندلی را در درس‌های مربوط به آن‌ها بررسی خواهیم کرد.
رنگ‌ها قابل تنظیم‌اند. حتی در TradingView گزینه‌ای وجود دارد که رنگ را بر اساس Close قبلی تعیین می‌کند. بنابراین، قاعده رنگ‌بندی را بررسی کنید؛ توضیح سبز و قرمز در تصاویر این درس، بر مقایسه Close با Open همان بازه استوار است.
خواندن عددهای یک کندل
در بازه اول مثال، چهار قیمت این‌ها هستند:
● Open برابر 1.1260 است.
● High برابر 1.1280 است.
● Low برابر 1.1250 است.
● Close برابر 1.1270 است.
چون Close از Open بالاتر است، این کندل با تنظیمات ما سبز نمایش داده می‌شود. اندازه بدنه برابر 0.0010 یا 10 پیپ است. دامنه کامل از Low تا High برابر 0.0030 یا 30 پیپ است؛ در EUR/USD هر پیپ برابر 0.0001 در نظر گرفته شده است.
سایه بالایی و پایینی این مثال هم هرکدام 10 پیپ‌اند. مجموع بدنه و دو سایه، دامنه 30 پیپی را می‌سازد. پس بدنه 10 پیپی به معنی حرکت قیمت فقط در محدوده‌ای 10 پیپی نیست.
در بازه دوم، Open برابر 1.1270 و Close برابر 1.1260 است. با همان High و Low، کندلی قرمز و بدنه‌ای 10 پیپی داریم. میله و کندل، این داده‌ها را با دو ظاهر مختلف نشان می‌دهند.
از این چهار عدد به‌تنهایی نمی‌فهمیم قیمت ابتدا به High رسیده یا Low. برای بررسی ترتیب حرکت داخل بازه به داده‌های جزئی‌تر نیاز داریم. همچنین سبز یا قرمز بودن یک کندل، به‌تنهایی جهت کندل بعدی را تعیین نمی‌کند.
کندلِ در حال تشکیل هنوز نهایی نیست
در نمودار زنده، جدیدترین کندل ممکن است هنوز باز باشد. در این حالت، Close آخرین قیمت موجود تا همان لحظه است. با رسیدن داده تازه، Close و در صورت ثبت حد جدید، High یا Low تغییر می‌کنند.
ممکن است کندل در میانه بازه سبز باشد و در پایان قرمز بسته شود. بنابراین، میان «وضعیت فعلی کندل باز» و «مشخصات کندل بسته‌شده» تفاوت بگذارید. همه بازه‌های تصاویر این درس بسته‌شده فرض شده‌اند.
نمودار از کدام نوع قیمت ساخته شده است؟
در فارکس فقط ظاهر نمودار مهم نیست؛ مبنای قیمت هم اهمیت دارد. برای مثال، نمودار نمادهای خارج از بورس در متاتریدر 5 بر اساس Bid ساخته می‌شود. پس High و Low آن هم از همان داده به دست می‌آیند.
این اعداد را نباید خودکار قیمت قابل‌اجرای هر نوع سفارش بدانید. خرید با Ask و فروش با Bid انجام می‌شود و شرایط اجرا هم اهمیت دارد. هنگام مقایسه دو نمودار، نماد، منبع داده، تایم‌فریم و مبنای قیمت را یکسان بررسی کنید.
یک تمرین ساده برای خواندن نمودار
یک جفت‌ارز و تایم‌فریم ثابت انتخاب کنید. یک کندل بسته‌شده را پیدا کنید و چهار مقدار آن را از اطلاعات نمودار بخوانید. سپس نمایش را به میله‌ای و خطی تغییر دهید.
بررسی کنید Open و Close در میله کجا قرار گرفته‌اند، بدنه کندل کدام فاصله را نشان می‌دهد و نقطه نمودار خطی به کدام قیمت مربوط است. این تمرین برای شناخت اطلاعات است؛ نیازی نیست هم‌زمان دنبال سیگنال معاملاتی باشید.
در درس بعد، کاربردها و تفاوت‌های این سه نوع نمودار را برای انتخاب نمایش مناسب دقیق‌تر مقایسه می‌کنیم.
