پاسخ کوتاه: ارزها.
در بازار فارکس، ارز کشورهای مختلف در برابر یکدیگر معامله می‌شوند. دلار آمریکا، یورو، ین ژاپن و پوند انگلیس نمونه‌هایی از این ارزها هستند.
اما معامله ارز در فارکس دقیقا به چه معناست؟ آیا معامله‌گر واقعا مقداری اسکناس می‌خرد و آن را جایی نگهداری می‌کند؟ معمولا نه. معامله‌گران خرد در پلتفرم‌های معاملاتی بیشتر روی تغییر ارزش یک ارز در مقایسه با ارز دیگر موقعیت می‌گیرند.
برای مثال، وقتی قیمت EUR/USD تغییر می‌کند، این تغییر نشان می‌دهد که رابطه ارزش میان یورو و دلار تغییر کرده است. معامله‌گر با خرید یا فروش این جفت‌ارز، براساس تحلیل خود روی افزایش یا کاهش این نسبت قیمت موقعیت می‌گیرد.
به همین دلیل، شناخت ماهیت معاملات اهمیت زیادی دارد. اگر می‌خواهید بدانید در فارکس واقعاً چه چیزی معامله می‌شود، باید بدانید که موضوع اصلی معاملات، تغییر ارزش نسبی ارزها در برابر یکدیگر است، نه لزوماً خریدوفروش فیزیکی اسکناس.
پاسخ سریع: در فارکس، ارزها در برابر یکدیگر معامله می‌شوند. معامله‌گر با خرید یا فروش یک جفت‌ارز، روی تغییر ارزش یک ارز نسبت به ارز دیگر موقعیت می‌گیرد.
ارز و نقش آن در بازار فارکس
ارز “Currency” واحد پولی مورد استفاده در یک کشور یا منطقه اقتصادی است. مردم با آن کالا و خدمات می‌خرند، شرکت‌ها پرداخت‌هایشان را انجام می‌دهند و دولت‌ها و بانک‌های مرکزی نیز سیاست‌های مالی و پولی را اجرا می‌کنند. دلار واحد پول ایالات متحده است، ین واحد پول ژاپن است و یورو نیز ارز مشترک بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپاست. هرکدام از این ارزها در اقتصاد خود کاربرد دارند، اما در بازار جهانی می‌توان ارزش آن‌ها را با یکدیگر مقایسه و مبادله کرد. در بازار فارکس نیز همین مقایسه اهمیت دارد. برای مثال، به‌جای اینکه فقط بگوییم «یورو گران شده است»، باید مشخص کنیم ارزش یورو در برابر کدام ارز افزایش پیدا کرده است.
تفاوت خرید ارز با خرید سهام
خرید ارز با خرید سهام یکسان نیست. وقتی سهام می‌خرید، مالک بخش کوچکی از یک شرکت می‌شوید؛ اما خرید یک ارز به شما مالکیتی در کشور یا اقتصاد صادرکننده آن ارز نمی‌دهد.
ارزش یک ارز می‌تواند تحت‌تاثیر شرایط اقتصادی آن کشور قرار بگیرد، اما نرخ ارز فقط وضعیت یک اقتصاد را نشان نمی‌دهد. نرخ بهره، تورم، سیاست بانک مرکزی، جریان سرمایه، نیاز تجاری شرکت‌ها، انتظارات بازار و میزان تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک نیز می‌توانند قیمت یک ارز را تغییر دهند.
نکته مهم‌تر این است که این عوامل همیشه نسبی هستند. ممکن است اقتصاد دو کشور هر دو در حال رشد باشند، اما اگر چشم‌انداز یکی از آن‌ها بهتر ارزیابی شود، ارزش ارز آن کشور می‌تواند در برابر ارز کشور دیگر افزایش پیدا کند. معامله‌گر فارکس نیز برای تحلیل یک جفت‌ارز باید شرایط هر دو طرف آن را در نظر بگیرد.
چرا ارزها به‌صورت جفت معامله می‌شوند؟
ارزش یک ارز به‌تنهایی معنای کاملی ندارد و باید در مقایسه با ارز دیگری بیان شود. وقتی می‌گوییم یورو گران شده است، هنوز باید مشخص کنیم که یورو در برابر چه ارزی گران شده است. ممکن است یورو هم‌زمان در برابر دلار تقویت شود و در برابر پوند کاهش ارزش داشته باشد.
به همین دلیل، در فارکس دو ارز در قالب یک جفت‌ارز “Currency Pair” کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. برای مثال:
- EUR/USD یورو را در برابر دلار آمریکا نشان می‌دهد.
- GBP/JPY پوند انگلیس را در برابر ین ژاپن نشان می‌دهد.
- AUD/CAD دلار استرالیا را در برابر دلار کانادا نشان می‌دهد.
نحوه خواندن جفت‌ارزها تنها بخشی از شناخت معاملات فارکس است؛ بخش مهم‌تر، درک مفهوم خرید و فروش آن‌هاست. وقتی معامله‌گر یک جفت‌ارز را می‌خرد، در واقع انتظار دارد ارزش ارز پایه در برابر ارز مظنه افزایش پیدا کند. در مقابل، با فروش جفت‌ارز پیش‌بینی می‌کند که ارز پایه در برابر ارز مظنه تضعیف شود. بنابراین، خرید و فروش جفت‌ارزها در فارکس به درک رابطه میان دو ارز و پیش‌بینی تغییرات ارزش آن‌ها بستگی دارد.
کدهای سه‌حرفی ارزها
برای جلوگیری از اشتباه در پرداخت‌ها و معاملات بین‌المللی، ارزها با کدهای استاندارد سه‌حرفی شناخته می‌شوند. این کدها براساس استاندارد ISO 4217 تعیین شده‌اند.
در بسیاری از موارد، دو حرف اول کد به کشور و حرف سوم به نام ارز اشاره می‌کند. برای مثال:
- USD: عبارت US به ایالات متحده و حرف D به Dollar اشاره دارد.
- JPY: عبارت JP نشان‌دهنده ژاپن است و حرف Y به Yen اشاره دارد.
- CHF: عبارت CH کد کشور سوئیس است و حرف F به Franc اشاره دارد.
این الگو همیشه به همین سادگی نیست. برای مثال، EUR به یورو و منطقه یورو مربوط می‌شود و به یک کشور واحد تعلق ندارد. پس بهتر است کد هر ارز را به‌عنوان شناسه رسمی آن یاد بگیریم و انتظار نداشته باشیم که بتوانیم همه کدها را حرف‌به‌حرف حدس بزنیم.
ارزهای پرکاربرد بازار فارکس
در آموزش‌های فارکس معمولا هشت ارز زیر به‌عنوان ارزهای اصلی یا پرکاربرد معرفی می‌شوند:
- USD: دلار آمریکا
- EUR: یورو
- JPY: ین ژاپن
- GBP: پوند انگلیس
- CHF: فرانک سوئیس
- CAD: دلار کانادا
- AUD: دلار استرالیا
- NZD: دلار نیوزیلند
این دسته‌بندی یک استاندارد رسمی و تغییرناپذیر نیست و بیشتر به‌عنوان یک دسته‌بندی رایج میان معامله‌گران استفاده می‌شود. میزان فعالیت ارزها نیز می‌تواند با گذشت زمان تغییر کند.
برای نمونه، طبق گزارش بانک تسویه‌های بین‌المللی در آوریل ۲۰۲۵، دلار آمریکا در یک سمت حدود ۸۹.۲ درصد از کل معاملات فارکس حضور داشته است. پس از آن یورو با ۲۸.۹ درصد، ین ژاپن با ۱۶.۸ درصد و پوند انگلیس با ۱۰.۲ درصد قرار داشته‌اند.
رنمینبی چین با کد CNY نیز به سهم ۸.۵ درصدی رسیده و از نظر حجم معاملات بالاتر از بعضی ارزهایی قرار گرفته که به‌صورت سنتی «اصلی» نامیده می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که فهرست ارزهای اصلی بیشتر یک اصطلاح آموزشی است و نباید آن را با رتبه‌بندی ثابت و همیشگی بازار اشتباه گرفت.
از آنجا که در هر معامله دو ارز حضور دارند، مجموع سهم ارزها از کل معاملات می‌تواند بیشتر از ۱۰۰ درصد باشد.
چرا معامله‌گران تازه‌کار معمولا از ارزهای پرمعامله شروع می‌کنند؟
جفت‌ارزهایی که از ارزهای پرمعامله تشکیل شده‌اند، معمولا نقدشوندگی بیشتری دارند. تعداد بالای خریداران و فروشندگان نیز در شرایط عادی می‌تواند باعث اجرای روان‌تر معاملات و کاهش فاصله قیمت خرید و فروش شود.
بااین‌حال، پرمعامله‌بودن یک ارز به معنای کم‌ریسک یا قابل‌پیش‌بینی‌بودن آن نیست. ارزهای اصلی نیز ممکن است هنگام انتشار اخبار اقتصادی یا تصمیم‌های بانک مرکزی، نوسان‌های سریع و شدیدی را تجربه کنند.
علاوه بر این، اطلاعات اقتصادی، اخبار و تحلیل‌های بیشتری درباره اقتصادهای بزرگ منتشر می‌شود و دنبال‌کردن عوامل اثرگذار بر ارزهای آن‌ها برای معامله‌گر ساده‌تر است.
البته در نظر داشته باشید که انتخاب ارز مناسب تنها بخشی از تصمیم‌گیری معاملاتی است و زمان ورود به بازار نیز اهمیت دارد. آشنایی با بهترین روزهای هفته برای معامله در فارکس می‌تواند به معامله‌گران کمک کند روزهایی را که معمولا فعالیت و نقدشوندگی بیشتری در بازار دارند، بهتر شناسایی کنند.
در کنار شناخت ارزها و عوامل بنیادی مؤثر بر قیمت آن‌ها، نحوه نمایش و بررسی تغییرات قیمت نیز در تحلیل بازار اهمیت دارد. نمودارهای قیمتی ابزار اصلی معامله‌گران برای مشاهده رفتار قیمت هستند و هر نوع نمودار اطلاعات متفاوتی در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد. به همین دلیل، آشنایی با نحوه انتخاب نمودار مناسب و تفاوت نمودارهای خطی، میله‌ای و شمعی می‌تواند به درک بهتر حرکات قیمت و تحلیل دقیق‌تر جفت‌ارزها کمک کند.
معامله ارز برای معامله‌گران خرد چگونه انجام می‌شود؟
در معاملات واقعی میان بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ، ممکن است دو طرف مقدار مشخصی از دو ارز را با یکدیگر مبادله کنند. اما معامله‌گر خرد معمولا از طریق بروکر وارد بازار می‌شود و در بسیاری از حساب‌ها ارز فیزیکی تحویل نمی‌گیرد.
در چنین شرایطی، معامله‌گر یک موقعیت معاملاتی باز می‌کند که سود یا زیان آن به تغییر قیمت جفت‌ارز وابسته است. نوع دقیق قرارداد می‌تواند با توجه به بروکر، کشور محل فعالیت و قوانین ناظر متفاوت باشد. برای مثال، ابزار ارائه‌شده ممکن است از نوع معاملات نقدی تمدیدشونده یا قرارداد مابه‌التفاوت “Contract for Difference” باشد. به همین دلیل، هر معامله‌گر باید پیش از افتتاح حساب، مشخصات قرارداد و شرایط اجرای معاملات بروکر را بررسی کند و فقط به ظاهر مشابه نمودارها اکتفا نکند.
جمع‌بندی درس
آنچه در فارکس معامله می‌شود، ارزها و تغییر ارزش آن‌ها در برابر یکدیگر است. ارزها با کدهای سه‌حرفی استاندارد شناخته می‌شوند و به‌دلیل نسبی‌بودن ارزششان، در بازار فارکس به‌شکل جفت‌ارز نمایش داده می‌شوند.
دلار، یورو، ین، پوند، فرانک سوئیس و دلارهای کانادا، استرالیا و نیوزیلند از ارزهای شناخته‌شده میان معامله‌گران هستند. بااین‌حال، ترکیب و رتبه ارزهای پرمعامله می‌تواند در طول زمان تغییر کند. در درس بعدی یاد می‌گیریم جفت‌ارز چگونه خوانده می‌شود و خرید یا فروش آن دقیقا چه معنایی دارد.
سوالات متداول درباره ارزهای معامله‌شده در فارکس
۱– در بازار فارکس چه چیزی معامله می‌شود؟
در بازار فارکس، ارز کشورهای مختلف در برابر یکدیگر معامله می‌شوند. معامله‌گران با خرید یا فروش جفت‌ارزها، بر اساس پیش‌بینی خود از تغییر ارزش یک ارز نسبت به ارز دیگر موقعیت معاملاتی باز می‌کنند.
۲– آیا معامله‌گران فارکس واقعا ارز خارجی می‌خرند؟
نوع معامله به قرارداد و بروکر بستگی دارد. معامله‌گران خرد در بسیاری از حساب‌های فارکس، ارز فیزیکی دریافت نمی‌کنند و سود یا زیان آن‌ها از تغییر قیمت جفت‌ارز محاسبه می‌شود.
۳– چرا در فارکس ارزها به‌صورت جفت‌ارز معامله می‌شوند؟
زیرا ارزش هر ارز باید نسبت به ارز دیگری سنجیده شود. برای مثال، جفت‌ارز EUR/USD نشان می‌دهد یک یورو در برابر دلار آمریکا چه ارزشی دارد.
۴– مهم‌ترین ارزهای معامله‌شده در فارکس کدام‌اند؟
دلار آمریکا، یورو، ین ژاپن و پوند انگلیس از پرمعامله‌ترین ارزهای بازار فارکس هستند. فرانک سوئیس و دلارهای کانادا، استرالیا و نیوزیلند نیز در فهرست رایج ارزهای اصلی قرار دارند.
۵– آیا معامله جفت‌ارزهای پرمعامله برای مبتدیان بدون ریسک است؟
خیر. جفت‌ارزهای پرمعامله معمولا نقدشوندگی بالاتری دارند، اما همچنان ممکن است تحت‌تاثیر اخبار اقتصادی و تصمیم‌های بانک مرکزی دچار نوسان شدید شوند. نقدشوندگی بالا به معنای تضمین سود یا نبود ریسک نیست.
