در درس‌های قبل دیدیم که کم‌شدن اکوییتی می‌تواند حساب را به مارجین کال و سپس استاپ اوت برساند. اما درصدهایی که در مثال‌ها استفاده کردیم، قانون ثابت بازار فارکس نبودند. ممکن است دو حساب از یک معامله زیان یکسانی ببینند، ولی قواعد بستن اجباری آن‌ها متفاوت باشد.
برای همین، دانستن فرمول‌ها کافی نیست؛ باید بدانید همان حسابی که با آن معامله می‌کنید، چه شرایطی دارد. سه موضوع اهمیت دارند: چه زمانی حساب وارد وضعیت هشدار می‌شود، چه زمانی امکان بستن اجباری ایجاد می‌شود و کدام معاملات چگونه بسته می‌شوند.
پاسخ سریع: آستانه‌های مارجین کال (Margin Call) و استاپ اوت (Stop Out) در همه بروکرها و حساب‌های معاملاتی یکسان نیستند. این آستانه‌ها مشخص می‌کنند تحت چه شرایطی حساب وارد وضعیت هشدار مارجین می‌شود یا امکان بستن اجباری معاملات به وجود می‌آید. علاوه بر درصد آستانه‌ها، روش محاسبه سطح مارجین، نحوه انتخاب معاملات برای بستن و شرایط اجرای سفارش‌ها نیز اهمیت دارند. بنابراین، پیش از معامله باید مقررات مربوط به همان بروکر، نهاد حقوقی و نوع حساب را بررسی کرد.
سه اصطلاح نزدیک، با سه معنی متفاوت
سطح مارجین (Margin Level) وضعیت فعلی حساب را نشان می‌دهد. در تعریف درصدی رایجی که تا اینجا استفاده کردیم:
Margin Level = (Equity ÷ Used Margin) × 100
اکوییتی (Equity) ارزش فعلی حساب با احتساب سود و زیان شناور و تعدیلات مربوط به آن است. مارجین مصرف‌شده (Used Margin) نیز مبلغ مارجینی است که طبق قواعد حساب درگیر شده است. این فرمول وقتی قابل محاسبه است که مارجین مصرف‌شده بیشتر از صفر باشد.
آستانه مارجین کال (Margin Call Level) حدی است که رسیدن به آن، طبق شرایط حساب، وضعیت کمبود مارجین یا هشدار را فعال می‌کند. این وضعیت الزاماً به معنی تماس تلفنی، دریافت پیام یا داشتن فرصت مشخص برای اقدام نیست.
آستانه استاپ اوت (Stop Out Level) شرطی برای آغاز بستن اجباری معاملات است. سطح مارجین یک عدد متغیر است؛ آستانه‌ها قواعدی هستند که وضعیت حساب با آن‌ها سنجیده می‌شود.
یک مارجین ثابت، سه سیاست فرضی
برای مقایسه، فرض کنید مارجین مصرف‌شده برابر با 600 دلار است و اکوییتی از 900 دلار به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند. در شروع:
Margin Level = (900 ÷ 600) × 100 = 150%
در این مثال، مارجین مصرف‌شده را تا پیش از شروع بستن اجباری ثابت می‌گیریم. سه سیاست زیر کاملاً فرضی‌اند و معرفی شرایط یک بروکر واقعی نیستند. در هر سه نیز رسیدن به خود آستانه یا پایین‌تر رفتن از آن، شرط مربوط را فعال می‌کند.
سیاست الف: مارجین کال و آغاز بستن اجباری در سطح 100%
طبق این سیاست، با رسیدن اکوییتی به 600 دلار، شرط آغاز بستن اجباری برقرار می‌شود:
(600 ÷ 600) × 100 = 100%
بین آستانه هشدار و آستانه بستن، فاصله جداگانه‌ای تعریف نشده است. چنین نتیجه‌ای باید از مقررات حساب مشخص باشد؛ صرف اینکه در یک صفحه عدد جداگانه‌ای برای استاپ اوت ننوشته‌اند، برای نتیجه‌گیری کافی نیست.
سیاست ب: مارجین کال در 100% و استاپ اوت در 50%
در این حالت، اکوییتی 600 دلار مرز هشدار است، ولی شرط درصدی استاپ اوت در اکوییتی 300 دلار برقرار می‌شود:
(300 ÷ 600) × 100 = 50%
سیاست پ: مارجین کال در 100% و استاپ اوت در 20%
مرز هشدار همچنان اکوییتی 600 دلار است، اما آستانه درصدی بستن اجباری به اکوییتی 120 دلار می‌رسد:
(120 ÷ 600) × 100 = 20%
این اعداد نقاط نظری فعال‌شدن شرط هستند؛ مبلغ تضمین‌شده باقی‌مانده پس از اجرای واقعی معاملات نیستند. پس از شروع بستن نیز ترکیب معاملات و مارجین مصرف‌شده می‌تواند تغییر کند و حساب دوباره ارزیابی شود.
استاپ اوت پایین‌تر، به‌خودی‌خود مزیت نیست
در مثال بالا، فاصله اکوییتی بین مرز هشدار و شرط درصدی بستن، در سیاست ب برابر با 300 دلار و در سیاست پ برابر با 480 دلار است. این تفاوت، زمان یا تعداد پیپ مشخصی به معامله‌گر نمی‌دهد.
اگر اکوییتی در همان مسیر نزولی ادامه پیدا کند، سیاست پ اجازه می‌دهد پیش از فعال‌شدن شرط درصدی، بخش بیشتری از ارزش حساب از دست برود. بنابراین پایین‌تر بودن آستانه، به‌تنهایی نشانه امنیت بیشتر حساب نیست.
از طرف دیگر، نمی‌توان گفت آستانه بالاتر در تمام مسیرهای ممکن قیمت نتیجه بهتری می‌دهد؛ شاید بازار پس از بستن یک معامله برگردد. هدف این مقایسه پیش‌بینی نتیجه نیست، بلکه فهمیدن اثر قواعد حساب است. تصمیم درباره حجم و زیان قابل‌قبول معامله باید از قبل مشخص باشد.
فاصله دو آستانه، فرصت تضمین‌شده نیست
وجود مارجین کال در 100% و استاپ اوت در 50% به معنی داشتن چند دقیقه یا چند ساعت فرصت نیست. در حرکت سریع بازار، سطح مارجین می‌تواند با یک تغییر قیمت از بالای مرز هشدار به زیر مرز استاپ اوت برسد.
دریافت ایمیل یا اعلان نیز ممکن است تضمین نشده باشد. علاوه بر این، بعضی قراردادها برای ادامه کمبود مارجین، شرایط پرنوسان یا پایان هفته قواعد بستن دیگری دارند. مثلاً راهنمای IG علاوه بر شرط درصدی، موارد دیگری را هم برای بستن معاملات توضیح می‌دهد. پس نباید از دیدن یک عدد نتیجه گرفت که تا رسیدن به آن، هیچ معامله‌ای بسته نخواهد شد.
کدام معامله اول بسته می‌شود؟
حتی دو حساب با آستانه استاپ اوت برابر، ممکن است روش اجرای متفاوتی داشته باشند. انتخاب معامله و مقدار حجمی که بسته می‌شود، دو بخش جداگانه از سیاست استاپ اوت هستند.
برای نمونه، در مستندات cTrader، روش Fair Stop Out معامله‌ای را که بیشترین مارجین را مصرف می‌کند کامل می‌بندد؛ انتخاب آن الزاماً بر اساس بزرگ‌ترین زیان نیست. روش Smart Stop Out نیز مصرف مارجین را مبنای اولویت قرار می‌دهد، اما می‌تواند فقط بخشی از حجم را، با رعایت گام مجاز حجم، ببندد.
در مقابل، راهنمای حساب‌های v20 شرکت OANDA Corporation بستن همه موقعیت‌های باز را توضیح می‌دهد؛ اگر معامله بعضی ابزارها در آن لحظه ممکن نباشد، رسیدگی به آن‌ها به بازگشایی بازار و وضعیت حساب وابسته می‌شود.
بنابراین قاعده «همیشه بدترین معامله اول بسته می‌شود» را به همه حساب‌ها تعمیم ندهید. ممکن است یک معامله سودده هم به دلیل مصرف مارجین در اولویت قرار بگیرد.
قبل از مقایسه درصدها، معنی آن‌ها را بخوانید
مثال‌های این درس بر پایه نسبت اکوییتی به مارجین مصرف‌شده بودند. اما تمام سامانه‌ها از همین شاخص و همین نام استفاده نمی‌کنند. حتی تنظیمات متاتریدر امکان تعریف آستانه‌ها بر حسب درصد یا مبلغ در ارز حساب را دارد.
در برخی حساب‌های OANDA نیز شاخصی با نام درصد بستن مارجین (Margin Closeout Percent) نمایش داده می‌شود که با نزدیک‌شدن به خطر افزایش پیدا می‌کند. این جهت حرکت، با سطح مارجین رایج ما که هنگام کاهش اکوییتی پایین می‌آید، متفاوت است. پس عدد 100% در دو شاخص با فرمول متفاوت، لزوماً یک وضعیت را توصیف نمی‌کند.
برای مقایسه، ابتدا نام شاخص، فرمول، واحد و مبنای محاسبه را مشخص کنید. بعد سراغ مقایسه عددها بروید.
چرا شرایط خود حساب اهمیت دارد؟
شرایط را از روی نام تجاری بروکر به‌تنهایی حدس نزنید. نهاد حقوقی طرف قرارداد، مقررات قابل‌اعمال و نوع حساب اهمیت دارند. برای نمونه، FCA برای محصولات CFD مشمول قواعد خود که به مشتریان خرد فروخته می‌شوند، الزام بستن در سطح مشخصی از مارجین تعریف کرده است. بنابراین تعیین این شرایط همیشه یک انتخاب آزاد و بدون محدودیت برای بروکر نیست.
مبلغ مارجین مصرف‌شده نیز لزوماً ثابت نمی‌ماند. نرخ‌های مارجین یا مبنای ارزش‌گذاری می‌توانند مطابق شرایط حساب تغییر کنند. فرض ثابت‌بودن 600 دلار در مثال ما فقط برای روشن‌شدن مقایسه بود.
مثلاً با اکوییتی ثابت 600 دلار و مارجین مصرف‌شده 400 دلار، سطح مارجین 150% است. اگر مارجین لازم به 800 دلار افزایش پیدا کند، همین نسبت به 75% می‌رسد. پس کاهش سطح مارجین همیشه فقط از افزایش زیان شناور ناشی نمی‌شود.
از شرایط حسابتان چه چیزهایی را پیدا کنید؟
در اسناد مربوط به همان حساب، پاسخ این پرسش‌ها را پیدا کنید:
- آستانه‌ها بر اساس کدام شاخص، با چه فرمول و واحدی محاسبه می‌شوند؟
- چه شرطی مارجین کال را فعال می‌کند و چه شرایطی اجازه بستن اجباری می‌دهد؟
- آیا ارسال هشدار تعهد مشخصی دارد؟ آیا فرصتی برای اقدام تعریف شده است؟
- معاملات با چه اولویتی و به‌صورت کامل یا جزئی بسته می‌شوند؟ فرایند چه زمانی متوقف می‌شود؟
- مارجین ابزارهای مورد معامله چگونه محاسبه می‌شود و چه تغییراتی ممکن است داشته باشد؟
اگر پاسخ روشن نیست، از پشتیبانی بخواهید بند مرتبط در شرایط همان حساب را معرفی کند. پاسخ یک حساب دیگر، حتی در همان شرکت، جایگزین سند مربوط به حساب شما نیست.
آستانه استاپ اوت، مرز زیان قابل‌قبول شخصی شما را تعیین نمی‌کند. همچنین به‌تنهایی تضمین قیمت اجرا یا محافظت از موجودی منفی نیست؛ این موارد به شرایط جداگانه مربوط‌اند. شناخت این قواعد کمک می‌کند حجم معاملات را با آگاهی از سازوکار واقعی حساب انتخاب کنید.
در درس بعد، ارتباط اهرم و مارجین را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.
