سطح مارجین چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
سطح مارجین، نسبت ارزش خالص حساب به کل مارجین درگیر است که به‌صورت درصد بیان می‌شود. وقتی مارجین درگیر بیشتر از صفر باشد:
Margin Level = (Equity ÷ Used Margin) × 100
در این رابطه، ارزش خالص حساب (Equity) در صورت و مارجین درگیر (Used Margin) در مخرج قرار می‌گیرد. هر دو مبلغ باید با ارز حساب بیان شده باشند.
اگر Equity سه برابر مارجین درگیر باشد، سطح مارجین 300% است. اگر دو برابر باشد، 200% و اگر دقیقاً برابر باشد، 100% است.
پس 300% یعنی ارزش خالص حساب، سه برابر الزام مارجین جاری است. این عدد به معنی 300% سود، سه برابر شدن موجودی اولیه یا مجازبودنِ سه معامله تازه نیست.
پاسخ سریع: سطح مارجین (Margin Level) نسبت ارزش خالص حساب (Equity) به مارجین درگیر (Used Margin) است که به‌صورت درصد نمایش داده می‌شود. فرمول محاسبه آن در حساب‌های مارجینی فارکس، در صورتی که مارجین درگیر بیشتر از صفر باشد، چنین است:
Margin Level = (Equity ÷ Used Margin) × 100
برای مثال، اگر Equity برابر ۲,۷۶۰ دلار و مارجین درگیر ۷۸۰ دلار باشد، سطح مارجین تقریباً ۳۵۳.۸۵٪ خواهد بود. این درصد نشان می‌دهد ارزش خالص حساب حدود ۳.۵۴ برابر الزام مارجین جاری است؛ نه اینکه حساب ۳۵۳.۸۵ درصد سود کرده باشد.
سطح مارجین با تغییر سود و زیان شناور یا مارجین درگیر افزایش و کاهش می‌یابد. این نسبت برای درک وضعیت مارجین حساب اهمیت دارد، اما به‌تنهایی تأییدکننده سفارش جدید یا تعیین‌کننده زمان اخطار مارجین و بستن اجباری معاملات نیست؛ این موارد به قواعد حساب و ارائه‌دهنده بستگی دارند.
مثال اصلی: ادامه حساب درس قبل
همان حساب با 3,000 دلار مانده (Balance) را در نظر بگیرید. مجموع موقعیت‌های باز 240 دلار زیان شناور دارند و مارجین درگیر 780 دلار است.
ابتدا Equity را به دست می‌آوریم:
Equity = 3,000 − 240 = 2,760 USD
حالا آن را بر مارجین درگیر تقسیم می‌کنیم و حاصل را در 100 ضرب می‌کنیم:
Margin Level = (2,760 ÷ 780) × 100 ≈ 353.85%
ارزش خالص این حساب حدود 3.54 برابر مارجین درگیر است. عدد درصد را تا دو رقم اعشار گرد کرده‌ایم.
مارجین آزاد همین حساب هم چنین بود:
Free Margin = 2,760 − 780 = 1,980 USD
دو محاسبه، دو پرسش متفاوت را پاسخ می‌دهند: مارجین آزاد می‌گوید چه مبلغی پس از الزام مارجین باقی مانده؛ سطح مارجین می‌گوید نسبت Equity به آن الزام چقدر است.
در مخرج فرمول باید مارجین درگیر کل حساب را بگذاریم. استفاده از مارجین فقط یکی از موقعیت‌ها، وقتی تعهدات دیگری هم وجود دارند، تصویر درستی از سطح مارجین حساب نمی‌دهد.
وقتی Equity کم می‌شود، چه اتفاقی می‌افتد؟
برای دیدن معنای درصدها، یک مثال جدا با 600 دلار مارجین درگیر ثابت بسازیم.
اگر Equity برابر 2,400 دلار باشد، سطح مارجین 400% و مارجین آزاد 1,800 دلار است. با Equity برابر 1,200 دلار، سطح مارجین 200% و مارجین آزاد 600 دلار می‌شود.
اگر Equity به 600 دلار برسد، سطح مارجین 100% است و مارجین آزاد به صفر می‌رسد. با Equity برابر 450 دلار، نسبت 75% و مارجین آزاد 150 دلار منفی خواهد بود.
چهار وضعیت تصویر، مقایسه‌های حسابی‌اند؛ قرار نیست یک حساب واقعی حتماً همه آن‌ها را پشت سر هم تجربه کند. ممکن است قواعد ارائه‌دهنده پیش از رسیدن به یکی از این وضعیت‌ها اجرا شوند.
در مدل ثابت این مثال، افزایش زیان شناور، Equity و در نتیجه سطح مارجین را پایین می‌آورد. افزایش سود شناور، اثر معکوس دارد. در حساب واقعی، هزینه‌ها یا تغییر هم‌زمان الزام مارجین هم می‌توانند بر نتیجه اثر بگذارند.
چرا 100% عدد مهمی است؟
در سطح مارجین 100%، ارزش خالص حساب با مارجین درگیر برابر است. بنابراین در رابطه ساده این درس، مارجین آزاد صفر می‌شود:
Equity = Used Margin → Free Margin = 0
حسابِ مثال هنوز 600 دلار Equity دارد. صفرشدن مارجین آزاد، به معنی تمام‌شدن ارزش حساب نیست؛ اما ظرفیت آزادی برای تعهدی که مارجین اضافه می‌خواهد باقی نمانده است.
به همین ترتیب، سطح مارجین 75% لزوماً به معنی منفی‌شدن Equity نیست. در مثال ما، Equity هنوز 450 دلار مثبت است؛ فقط از الزام 600 دلاری کمتر شده است.
این روابط حسابی، زمان اخطار یا خروج را تعیین نمی‌کنند. اخطار مارجین (Margin Call) و بستن اجباری (Stop Out / Margin Closeout) تابع قواعد همان حساب‌اند. نباید فرض کنیم 100% در همه حساب‌ها دقیقاً یک پیامد دارد یا پیش از خروج حتماً فرصت واکنش داده می‌شود.
سطح مارجین فقط با سود و زیان تغییر نمی‌کند
به مثال اصلی برگردیم: Equity برابر 2,760 دلار و مارجین درگیر 780 دلار بود؛ سطح مارجین تقریباً 353.85%.
فرض کنید یک موقعیت مستقل تازه، 400 دلار مارجین اضافه بخواهد. برای جداکردن اثر مارجین، هزینه ورود و نتیجه شناور تازه را صفر می‌گیریم و Equity را ثابت نگه می‌داریم. مارجین درگیر به 1,180 دلار می‌رسد:
Margin Level = (2,760 ÷ 1,180) × 100 ≈ 233.90%
سطح مارجین پایین آمده، بدون اینکه در این مثال زیان تازه‌ای رخ داده باشد. علت، بزرگ‌ترشدن مخرج کسر است. افزایش نرخ مارجین از طرف ارائه‌دهنده هم می‌تواند الزام حساب و این نسبت را تغییر دهد.
حالا یک حالت مستقل دیگر از وضعیت اصلی را ببینیم. فرض کنید بستن یک موقعیت، مارجین درگیر را 200 دلار کم کند و Equity، پس از تحقق نتیجه‌ای که قبلاً در آن لحاظ شده، همچنان 2,760 دلار بماند. هزینه و تغییر قیمت تازه‌ای نداریم:
Margin Level = (2,760 ÷ 580) × 100 ≈ 475.86%
بالارفتن این درصد به معنی کسب سود تازه نیست؛ بخشی از الزام مارجین برطرف شده است. در حساب‌های دارای نتینگ، هج یا محاسبات خاص، اثر سفارش و خروج بر مارجین کل باید طبق همان قواعد بررسی شود.
درصد بالاتر، لزوماً مبلغ آزاد بیشتر نیست
در یک حساب با مارجین درگیر ثابت، افزایش Equity هم سطح مارجین و هم مارجین آزاد را بیشتر می‌کند. اما مقایسه دو حساب متفاوت، به هر دو مبلغ نیاز دارد.
حساب اول 1,000 دلار Equity و 100 دلار مارجین درگیر دارد: سطح مارجین 1,000% و مارجین آزاد 900 دلار است.
حساب دوم 10,000 دلار Equity و 2,000 دلار مارجین درگیر دارد: سطح مارجین 500% و مارجین آزاد 8,000 دلار است.
نسبت حساب اول بالاتر است، ولی حساب دوم مبلغ آزاد بیشتری دارد. درصد به‌تنهایی، اندازه دلاری ظرفیت را نشان نمی‌دهد.
سطح مارجین را با نرخ مارجین اشتباه نگیرید
نرخ مارجین (Margin Rate / Margin Requirement)، درصدی است که در محاسبه وثیقه لازمِ حجم معامله به کار می‌رود. سطح مارجین، نسبت Equity به مارجین درگیر فعلی حساب است.
مثلاً اگر ارزش اسمی یک موقعیت 40,000 دلار و نرخ مارجین آن 2% باشد، مارجین لازم در این مثال 800 دلار است. اگر همین، کل مارجین درگیر حساب و Equity برابر 2,400 دلار باشد، سطح مارجین 300% می‌شود.
پس نرخ مارجین 2% و سطح مارجین 300% می‌توانند هم‌زمان درست باشند؛ هرکدام رابطه متفاوتی را اندازه می‌گیرند.
وقتی مارجین درگیر صفر است
اگر Used Margin صفر باشد، فرمول به تقسیم بر صفر می‌رسد و نسبت قابل محاسبه نیست. سامانه ممکن است این فیلد را خالی بگذارد یا نشانه‌ای مخصوص نمایش دهد؛ آن را یک سطح واقعیِ 0% تفسیر نکنید.
سطح مارجین 0% در محاسبه عادی، با مارجین درگیر مثبت و Equity صفر به دست می‌آید؛ این وضعیت با نداشتن الزام مارجین فرق دارد.
همچنین صرف نداشتن موقعیت باز، برای نتیجه‌گیری درباره صفر بودن مارجین کافی نیست. بعضی سفارش‌های معلق هم طبق تنظیمات حساب الزام مارجین دارند.
این درصد را در تصمیم‌گیری چگونه بخوانیم؟
سطح مارجین بالاتر از 100%، تأیید خودکار هر سفارش تازه نیست. در مثال اصلی، مارجین آزاد 1,980 دلار بود؛ سفارشی که 2,000 دلار مارجین اضافه لازم دارد، صرفاً از نظر همین محاسبه ظرفیت کافی ندارد، هرچند سطح مارجین حساب حدود 353.85% است.
هیچ درصد ثابتی هم برای همه راهبردها و حساب‌ها تضمین ایمنی نمی‌دهد. حجم موقعیت‌ها، رفتار قیمت، هزینه‌ها و قواعد مارجین اهمیت دارند. این نسبت جای محاسبه ریسک معامله یا اندازه‌گیری فاصله قیمت تا حد ضرر را نمی‌گیرد.
هنگام خواندن حساب، Equity، مارجین درگیر و مارجین آزاد را کنار این درصد ببینید و تعریف فیلد سامانه خودتان را بررسی کنید. در درس بعد، مفهوم اخطار مارجین را توضیح می‌دهیم تا روشن شود قواعد ارائه‌دهنده چگونه به وضعیت حساب مرتبط می‌شوند.
